پژوهشكده تحقيقات اسلامى

54

سرداران صدر اسلام (فارسى)

قبيلهء عبدالقيس كه زيد از آنها است ، در عمان « 1 » مىزيسته‌اند ، و از آنجا به عراق و ديگر جاها هجرت كرده‌اند . بيشتر اين مهاجران به حكم نزديكى عمان با شهر بصره در اين شهر اقامت گزيدند ، و برخى از آنان نيز به كوفه و ديگر شهرها كوچيدند . « 2 » هر چند تاريخ‌نگاران ، زيد را از ساكنان شهر كوفه معرفى كرده‌اند ، ولى مرحوم امين در اعيان‌الشيعه استنباط كرده است كه زيد اهل بصره است . ولى آنچه از تاريخ زندگانى وى معلوم مىشود اين است كه اگر زيد اهل كوفه هم باشد به جهت اينكه در بصره خويشان بسيارى داشته رفت و آمد او به بصره زياد بوده است . « 3 » پس از آنكه عمر ، سلمان فارسى رابه فرماندارى مداين منصوب كرد ، در اثر علاقهء شديدى كه زيد به سلمان داشت ، به مداين كوچ كرد و در اين شهر اقامت گزيد . « 4 » زيد اضافه بر شركتش در فتوحات اسلامى ، سفرهايى نيز به حجاز داشته است ، و بنا بر اينكه زيد از صحابهء رسول خدا ( ص ) باشد ، قطعاً بعضى از اين سفرها در زمان حيات آن حضرت واقع شده است . او سخنورى توانا بود . ثقفى در وصف سخنورى او مىگويد : « و از گويندگان مشهور كوفه صعصعه و زيد و سيحان فرزندان صوحان بوده‌اند . » « 5 »

--> ( 1 ) . عُمان شهرى است عرب نشين در كنار درياى يمن و هند و ( امروزه به عنوان‌سلطنت‌نشين عمان مشهور است ) ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 150 ) . ( 2 ) . اعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 104 . ( 3 ) . همان مدرك ، ص 103 . ( 4 ) . برداشت از تاريخ بغداد ، ج 7 ، ص 53 و تهذيب تاريخ دمشق ، ج 6 ، ص 13 . ( 5 ) . الغارات ، ثقفى ، ج 2 ، ص 789 .